Đưa tay chải đầu thấy đau, mặc áo phải nhờ người giúp hoặc không thể với lên lấy đồ là những bất tiện thường gặp khi vai bị hạn chế vận động. Có người cho rằng mình bị “đông cứng vai”, người khác lại nghĩ nguyên nhân nằm ở thoái hóa đốt sống cổ.
Đau vai không giơ tay lên được có thể liên quan đến tổn thương tại vai hoặc vấn đề thần kinh bắt nguồn từ cột sống cổ. Chỉ dựa vào vị trí đau chưa đủ để xác định nguyên nhân. Cần phân biệt tay không nâng được vì đau, vì khớp cứng hay vì yếu cơ thực sự.
Khi mô tả triệu chứng, nhiều người dùng chung một câu “không nhấc tay lên được”. Tuy nhiên, tình trạng thực tế có thể khác nhau:
Những biểu hiện này giúp định hướng thăm khám nhưng có thể xuất hiện đồng thời. Bạn không nên nhờ người khác cố kéo tay lên để tự kiểm tra.
Chóp xoay là nhóm cơ và gân giúp nâng, xoay và giữ vững khớp vai. Khi gân bị tổn thương, người bệnh có thể đau lúc nâng hoặc hạ tay, yếu khi xoay cánh tay và khó chịu về đêm, nhất là khi nằm nghiêng lên vai đau.
Tổn thương chóp xoay có thể xuất hiện sau chấn thương hoặc tiến triển dần theo thời gian. Vì vậy, không từng té ngã cũng không loại trừ được vấn đề ở gân vai.
Đông cứng vai, còn gọi là viêm bao khớp dính, thường gây đau kèm hạn chế vận động tăng dần. Những việc như chải tóc, mặc áo hoặc đưa tay ra sau lưng trở nên khó khăn.
Khi khám, bác sĩ đánh giá cả vận động chủ động và vận động thụ động. Với đông cứng vai, phạm vi vận động có thể bị hạn chế ngay cả khi người khám hỗ trợ di chuyển cánh tay. Đây là thao tác chuyên môn, không nên tự kéo ép vai tại nhà.
Khi nào cần nghĩ đến cột sống cổ?
Rễ thần kinh ở cổ bị chèn ép hoặc kích thích có thể gây đau lan xuống vai, cánh tay, kèm tê và yếu cơ. Những dấu hiệu gợi ý gồm:
Các biểu hiện này cần được đánh giá cùng sức cơ, cảm giác và phản xạ để xác định vị trí tổn thương.
Nếu khó khăn chính là nâng tay, bạn vẫn cần được khám trực tiếp vùng vai thay vì mặc định mọi triệu chứng đều do cổ.
Người khám sẽ hỏi thời điểm bắt đầu đau, có chấn thương hay không, động tác gây khó chịu và triệu chứng tê yếu đi kèm. Sau đó, bác sĩ kiểm tra khả năng vận động vai, sức cơ và những dấu hiệu thần kinh liên quan.
Ví dụ, đau khi nâng tay kèm yếu xoay vai cần được đánh giá khác với vai cứng ở nhiều hướng hoặc đau cổ lan xuống các ngón tay.
Chọn xét nghiệm hình ảnh theo kết quả khám
Không phải trường hợp nào cũng cần chụp cùng một loại phim. X-quang có thể giúp đánh giá cấu trúc xương; siêu âm hoặc MRI có thể được cân nhắc khi cần kiểm tra gân và mô mềm. Với nghi ngờ tổn thương thần kinh từ cổ, bác sĩ lựa chọn thăm dò phù hợp.
Kết quả hình ảnh cần được đối chiếu với triệu chứng và khám lâm sàng, không nên dùng riêng một dòng kết luận trên phim để tự xác định nguồn gây đau.
Nếu không có chấn thương cấp hoặc dấu hiệu bất thường nghiêm trọng, bạn nên tạm giảm các hoạt động làm đau tăng như nâng vật nặng, với cao hoặc tập tạ vai. Có thể kê gối đỡ cánh tay khi ngồi nghỉ và duy trì cử động nhẹ trong phạm vi dễ chịu.
Tránh tự đặt ra những bài tập nặng hoặc cố kéo giãn đến mức đau. Bất động vai hoàn toàn kéo dài cũng có thể không có lợi; mức vận động cần phù hợp với nguyên nhân cụ thể. Không nên cố “bẻ cho thông” hoặc nhờ người kéo giật cánh tay. Khi chưa rõ tổn thương, hãy ưu tiên thăm khám trước khi lựa chọn xoa bóp, châm cứu hoặc tập phục hồi.
Cần được đánh giá khẩn cấp nếu:
Đây có thể là biểu hiện cần xử trí sớm, không nên tiếp tục tự tập tại nhà.
Nếu đột ngột không nâng được một tay kèm méo miệng hoặc nói khó, cần gọi cấp cứu ngay vì có thể là đột quỵ, kể cả khi triệu chứng sau đó giảm đi. 
Khi đau vai ảnh hưởng đến việc mặc áo, chải đầu hoặc sinh hoạt thường ngày, bạn nên chủ động đi khám để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn chăm sóc phù hợp.
Bạn có thể liên hệ Phòng khám Y họcCổ truyền Phước Khang để được tư vấn lịch thăm khám. Khi đến, hãy mang theo kết quả khám, phim chụp và danh sách thuốc đang sử dụng nếu có; đồng thời mô tả rõ những động tác hiện không thực hiện được.
PHÒNG KHÁM Y HỌC CỔ TRUYỀN PHƯỚC KHANG
Địa chỉ: 56/17 Thạnh Lộc 16, Khu phố 40, Phường An Phú Đông, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0903 645 788 – 0908 119 177
CSKH: 0369 561 788
Website: dongyphuockhang.comv
ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM